El Uyuşması Neden Olur? Parmaklara Göre Nedenler ve Tedavi

El uyuşması; karpal tünel sendromu, dirsekte sinir sıkışması, boyun fıtığı, sinir hasarı veya diyabet gibi nedenlerle gelişebilir. Uyuşmanın hangi parmaklarda olduğu, gece artması ve güç kaybının eşlik etmesi tanıda önemlidir. Boyun kaynaklı şikâyetler Op. Dr. Fatih Kırar, üst ekstremite kaynaklı sorunlar ise Dr. Hans-Joachim Poessel tarafından değerlendirilebilir.

El ve Parmak Uyuşması Ne Anlama Gelir?

El uyuşması; elde veya parmaklarda his azalması, karıncalanma, iğnelenme, yanma ya da elektriklenme şeklinde hissedilebilir. Bazen kolun üzerinde uyumak gibi geçici bir nedenden kaynaklanırken, tekrarlayan el uyuşması karpal tünel sendromu, dirsekte sinir sıkışması, boyun fıtığı veya periferik sinir hastalıklarının belirtisi olabilir.

Uyuşmanın hangi parmaklarda hissedildiği, gece artıp artmadığı, boyundan kola yayılan ağrı bulunup bulunmadığı ve elde güç kaybının eşlik edip etmediği sorunun kaynağı hakkında önemli ipuçları verir.

Boyun, omurilik ve sinir köklerinden kaynaklandığı düşünülen el uyuşmaları, DRFK Dubai’de Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı Op. Dr. Fatih Kırar tarafından değerlendirilebilir. Omuz, dirsek, el bileği, üst ekstremite yaralanmaları veya ortopedik sinir sıkışmalarıyla ilişkili olabilecek belirtilerde ise Konsültan Ortopedi Cerrahı Dr. Hans-Joachim Poessel tarafından değerlendirme yapılabilir. Her iki doktorun uzmanlık alanları, el uyuşmasının farklı kaynaklarının birlikte ele alınmasına yardımcı olur.

El uyuşması nedir?

El uyuşması, elin veya parmakların normal duyusunun azalması ya da değişmesidir. Hastalar bu hissi farklı şekillerde tarif edebilir:

• Elin uyuyor gibi olması
• Karıncalanma ve iğnelenme
• Yanma hissi
• Elektrik çarpmasına benzer ağrı
• Dokunmayı daha az hissetme
• Elde ağırlık
• Kavrama gücünde azalma
• Eşyaları sık sık düşürme
• Düğme ilikleme veya yazı yazmada zorlanma
• Parmak hareketlerinde beceri kaybı

Beyin ve omurilikten çıkan sinirler; boyun, omuz, kol, dirsek ve el bileğinden geçerek parmaklara ulaşır. Sinirin bu yolun herhangi bir bölümünde baskı altında kalması, tahriş olması veya yaralanması elde uyuşmaya neden olabilir.

Bu nedenle belirti elde hissedilse bile problemin gerçek kaynağı boyun, omuz, dirsek veya el bileği olabilir.

El uyuşması neden olur?

El uyuşmasının tek bir nedeni yoktur. Geçici pozisyon baskısından sinir sıkışmasına, boyun fıtığından metabolik hastalıklara kadar farklı durumlar benzer belirtiler oluşturabilir.

Karpal tünel sendromu

Karpal tünel sendromu, median sinirin el bileğindeki dar bir kanaldan geçerken baskı altında kalmasıyla oluşur.

Uyuşma çoğunlukla şu bölgelerde hissedilir:

• Başparmak
• İşaret parmağı
• Orta parmak
• Yüzük parmağının başparmağa yakın bölümü

Serçe parmak genellikle etkilenmez. Çünkü serçe parmağın duyusu ağırlıklı olarak ulnar sinir tarafından taşınır.

Karpal tünel belirtileri sıklıkla geceleri artar. Hasta uyuşma nedeniyle uyanabilir ve elini sallayarak rahatlamaya çalışabilir. Telefon tutmak, araç kullanmak, kitap okumak veya el bileğini uzun süre bükülü tutmak da şikâyetleri artırabilir.

İlerlemiş karpal tünel sendromunda:

• Kavrama gücünde azalma
• Küçük eşyaları tutmakta zorlanma
• Bardak veya telefon düşürme
• Düğme ilikleyememe
• Başparmak kökündeki kaslarda incelme

görülebilir.

Başparmak, işaret ve orta parmakta özellikle gece artan uyuşma bulunuyorsa el bileği ve üst ekstremite açısından ortopedik değerlendirme gerekebilir. Dr. Hans-Joachim Poessel’in uzmanlık alanları üst ekstremite, dirsek ve el cerrahisini de kapsamaktadır.

Dirsekte ulnar sinir sıkışması

Ulnar sinir, dirseğin iç tarafındaki hassas bölgeden geçer. Dirseğe uzun süre dayanmak veya dirseği uzun süre bükülü tutmak sinirin baskı altında kalmasına neden olabilir.

Ulnar sinir sıkışmasında uyuşma genellikle:

• Serçe parmakta
• Yüzük parmağının serçe parmağa yakın bölümünde

hissedilir.

Belirtiler şu durumlarda artabilir:

• Dirseğe dayanmak
• Dirsek bükülü şekilde uyumak
• Uzun süre telefonla konuşmak
• Araç kullanırken dirseği bükülü tutmak
• Tekrarlayan kol hareketleri
• Dirsek yaralanmaları
• Dirsek eklemindeki yapısal değişiklikler

İleri vakalarda parmakları hareket ettirmekte zorlanma, el kaslarında güç kaybı ve ince hareketlerde beceri kaybı görülebilir.

Uyuşma dirsek büküldüğünde artıyorsa veya dirsek, omuz ya da el bileği ağrısıyla birlikte görülüyorsa ortopedik değerlendirme uygun olabilir. Bu tür üst ekstremite ve dirsek sorunları Dr. Hans-Joachim Poessel tarafından değerlendirilebilir.

Boyun fıtığı ve boyun sinirlerinin sıkışması

El uyuşmasının kaynağı her zaman el bileği veya dirsek değildir. Boyun fıtığı, boyun omurlarındaki kireçlenme, kemik çıkıntıları veya sinir çıkış kanallarındaki daralma, boyundan çıkan sinir köklerine baskı yapabilir.

Boyundaki bir sinir kökünün baskı altında kalması servikal radikülopati olarak adlandırılır.

Belirtiler şunları içerebilir:

• Boyun ağrısı
• Kürek kemikleri arasında ağrı
• Omuzdan kola yayılan ağrı
• Kolda yanma veya elektriklenme
• El ve parmaklarda uyuşma
• Omuz, kol veya elde güç kaybı
• Boyun hareketleriyle belirtilerin artması
• Reflekslerde değişiklik

Bazı hastalarda belirgin boyun ağrısı bulunmadan yalnızca elde veya parmaklarda uyuşma görülebilir. Bu nedenle el uyuşması değerlendirilirken boynun ve sinir köklerinin muayene edilmesi önemlidir.

Boyundan kola ve ele yayılan uyuşma, kas güçsüzlüğü veya boyun hareketleriyle artan belirtiler, Op. Dr. Fatih Kırar tarafından Beyin, Sinir ve Omurga Cerrahisi kapsamında değerlendirilebilir.

Boyunda omurilik basısı

Boyunda yalnızca tek bir sinir kökü değil, omuriliğin kendisi baskı altında kaldığında daha kapsamlı belirtiler ortaya çıkabilir.

Boyun omuriliği basısında görülebilecek belirtiler şunlardır:

• Her iki elde uyuşma
• Parmak hareketlerinde yavaşlama
• Eşyaları sık sık düşürme
• Düğme iliklemekte zorlanma
• Yazı karakterinin bozulması
• El becerilerinde azalma
• Bacaklarda ağırlık veya güçsüzlük
• Dengesizlik
• Yürüme biçiminde değişiklik
• Kol ve bacaklarda koordinasyon kaybı

El uyuşmasına denge bozukluğu, yürüme güçlüğü veya bacaklarda güçsüzlük eşlik ediyorsa omurilik basısı ihtimali açısından değerlendirme geciktirilmemelidir.

Bu belirtiler her zaman ameliyat gerektiği anlamına gelmez. Ancak omurilik ve sinir sistemi açısından Op. Dr. Fatih Kırar tarafından ayrıntılı nörolojik muayene yapılması gerekebilir.

Uyku ve oturma pozisyonu

Kolun üzerinde uyumak, eli başın altına koymak, el bileğini uzun süre bükülü tutmak veya dirseğe dayanmak sinire geçici baskı uygulayabilir.

Pozisyona bağlı uyuşma genellikle:

• Belirli bir pozisyonda ortaya çıkar
• Pozisyon değiştirildiğinde azalır
• El ve kol hareket ettirildiğinde geçer
• Kalıcı güç kaybına neden olmaz

Ancak uyuşma hemen her gece tekrarlıyorsa, uzun sürüyorsa veya gündüz de devam ediyorsa yalnızca uyku pozisyonuna bağlanmamalıdır.

Gece tekrarlayan el uyuşması karpal tünel sendromu, ulnar sinir sıkışması veya boyun sinirlerinde baskının belirtisi olabilir.

Periferik nöropati

Periferik nöropati, beyin ve omurilik dışındaki sinirlerin hasar görmesidir. Genellikle önce ayaklarda başlayan uyuşma zamanla ellere de yayılabilir.

Periferik nöropati şu belirtilere neden olabilir:

• El ve ayaklarda simetrik uyuşma
• Karıncalanma
• Yanma
• Sinir ağrısı
• Dokunmaya aşırı hassasiyet
• Kas güçsüzlüğü
• Denge kaybı

Periferik nöropatinin olası nedenleri arasında diyabet, B12 vitamini eksikliği, tiroid hastalıkları, bazı ilaçlar, böbrek hastalıkları ve aşırı alkol kullanımı bulunur.

Her iki elde ve ayakta benzer şekilde uyuşma görülmesi, tek bir sinirin sıkışmasından çok yaygın bir sinir hastalığını düşündürebilir.

Diyabet

Uzun süre kontrol altında olmayan yüksek kan şekeri, periferik sinirlerde hasara neden olabilir.

Diyabete bağlı uyuşma çoğunlukla ayaklardan başlar. İlerleyen dönemlerde eller de etkilenebilir. El ve ayaklarda simetrik uyuşma bulunan hastalarda kan şekeri ve HbA1c değerlerinin değerlendirilmesi gerekebilir.

B12 vitamini eksikliği

B12 vitamini sinir sisteminin sağlıklı çalışması açısından önemlidir. Belirgin ve uzun süreli eksiklik:

• El ve ayaklarda uyuşma
• Karıncalanma
• Denge bozukluğu
• Yürümede zorlanma
• Halsizlik

gibi belirtilere neden olabilir.

Ancak her el uyuşması B12 eksikliğine bağlı değildir. Kan testi yapılmadan yüksek doz vitamin takviyesi kullanılmamalıdır.

Tiroid hastalıkları

Tiroid bezinin yetersiz çalışması bazı hastalarda periferik nöropati veya karpal tünel sendromu gelişme riskini artırabilir.

El uyuşmasının dağılımı belirli bir sinire uymuyorsa ve hastada yorgunluk, kilo değişikliği, cilt kuruluğu veya soğuğa hassasiyet gibi başka belirtiler bulunuyorsa tiroid fonksiyonları değerlendirilebilir.

Sinir ve üst ekstremite yaralanmaları

El ve kol sinirleri şu durumlarda doğrudan zarar görebilir:

• Derin kesiler
• Kırıklar
• Çıkıklar
• Spor yaralanmaları
• İş kazaları
• Omuz veya dirsek travmaları
• El bileği yaralanmaları
• Sinire uzun süreli baskı
• Sinirin çevresinde gelişen yara dokusu

Yaralanmadan sonra başlayan uyuşmaya hareket kaybı, şiddetli ağrı, güçsüzlük veya eklem hareketlerinde kısıtlılık eşlik ediyorsa ortopedik değerlendirme yapılmalıdır.

Omuz, dirsek, el ve üst ekstremite cerrahisi alanlarında çalışan Dr. Hans-Joachim Poessel, yaralanma ve ortopedik problemlere bağlı belirtileri değerlendirebilir.

Hangi parmağın uyuşması ne anlama gelir?

Uyuşan parmaklar, hangi sinirin etkilenmiş olabileceği hakkında fikir verebilir. Ancak yalnızca parmak dağılımına bakılarak kesin tanı konulamaz.

Boyun sinirlerindeki baskı ile el bileği veya dirsekteki sinir sıkışmaları benzer bölgelerde belirti oluşturabilir.

Başparmak, işaret ve orta parmak uyuşması

Başparmak, işaret parmağı ve orta parmakta görülen uyuşma karpal tünel sendromuyla ilişkili olabilir.

Karpal tünel olasılığını artıran belirtiler şunlardır:

• Uyuşmanın geceleri artması
• Hastayı uykudan uyandırması
• Telefon tutarken başlaması
• El sallandığında geçici olarak azalması
• Serçe parmağın etkilenmemesi
• Başparmak kaslarında güç kaybı

Ancak boyundaki bazı sinir kökü sorunları da bu parmaklara yakın bölgelerde uyuşmaya neden olabilir. Boyun veya omuzdan kola yayılan ağrı varsa boyun kaynaklı nedenler de değerlendirilmelidir.

Serçe ve yüzük parmağı uyuşması

Serçe parmak ile yüzük parmağının serçe parmağa yakın bölümündeki uyuşma çoğunlukla ulnar sinirle ilişkilidir.

Uyuşma dirsek büküldüğünde, dirseğe dayanıldığında veya gece arttığında ulnar sinirin dirsekte sıkışması düşünülebilir.

Bununla birlikte boyundaki bazı sinir kökü sorunları da serçe ve yüzük parmağında benzer belirtilere neden olabilir. Bu nedenle kesin tanı için hem boyun hem de üst ekstremite muayenesi gerekebilir.

El uyuşmasıyla birlikte boyun ve omuz ağrısı

Ağrı boyundan veya kürek kemiklerinin arasından başlayarak omuza, kola ve ele yayılıyorsa problemin kaynağı boyun sinirleri olabilir.

Boyun kaynaklı sinir baskısını düşündürebilecek belirtiler şunlardır:

• Boyun hareketleriyle artan ağrı
• Kürek kemiği çevresinde yanma
• Kola yayılan elektriklenme
• Belirli bir kas grubunda güç kaybı
• Kol reflekslerinde değişiklik
• Elde uyuşmayla birlikte boyun tutukluğu

Bu belirtilerin bulunduğu hastalar Op. Dr. Fatih Kırar tarafından değerlendirilebilir.

El uyuşmasıyla birlikte dirsek veya omuz ağrısı

Uyuşma bir yaralanmadan sonra başladıysa, dirsek hareketleriyle artıyorsa veya omuz hareketlerinde kısıtlılık bulunuyorsa üst ekstremite kaynaklı ortopedik bir problem olabilir.

Dr. Hans-Joachim Poessel’in değerlendirmesi özellikle şu durumlarda uygun olabilir:

• Omuz veya dirsek yaralanmaları
• Spor yaralanmaları
• Dirsek ağrısıyla birlikte parmak uyuşması
• Daha önce geçirilmiş kırık veya çıkık
• Omuz, dirsek veya el hareketlerinde kısıtlılık
• Tendon veya bağ yaralanmaları
• Travma sonrasında başlayan uyuşma

İki elin birden uyuşması

Her iki elin aynı anda uyuşması şu nedenlerle ilişkili olabilir:

• İki taraflı karpal tünel sendromu
• Periferik nöropati
• Diyabet
• B12 vitamini eksikliği
• Tiroid hastalıkları
• Boyun omuriliğinde bası
• Bazı metabolik veya nörolojik hastalıklar

İki eldeki uyuşmaya denge kaybı, yürüme değişikliği, bacaklarda güçsüzlük veya el becerilerinde azalma eşlik ediyorsa boyun omuriliğinin değerlendirilmesi önemlidir.

El ve ayakların birlikte uyuşması

Uyuşma elleri ve ayakları simetrik şekilde etkiliyorsa yaygın periferik nöropati olasılığı düşünülür.

Doktor değerlendirmesinde şu durumlar araştırılabilir:

• Diyabet
• Vitamin eksiklikleri
• Tiroid hastalıkları
• Böbrek ve karaciğer hastalıkları
• Kullanılan ilaçlar
• Alkol kullanımı
• Ailede sinir hastalığı öyküsü

Tek elin uyuşması

Tek elde yavaş gelişen uyuşma, el bileği, dirsek veya boyundaki belirli bir sinirin baskı altında kalmasıyla ilişkili olabilir.

Ancak tek elde veya kolda aniden başlayan uyuşmaya yüz düşmesi, konuşma bozukluğu veya güç kaybı eşlik ediyorsa acil durum olarak değerlendirilmelidir.

Sağ el uyuşması neden olur?

Sağ el uyuşması, sağ el bileğinde karpal tünel, sağ dirsekte ulnar sinir sıkışması veya boynun sağ tarafından çıkan sinir köklerinden birinin baskı altında kalması nedeniyle gelişebilir.

Bilgisayar faresi kullanmak, titreşimli aletlerle çalışmak, telefon tutmak veya bileği uzun süre aynı pozisyonda bırakmak belirtileri artırabilir.

Ancak yalnızca sağ elde hissedilmesi, problemin mutlaka el bileğinde olduğu anlamına gelmez. Boyundan kaynaklanan sinir basısı da yalnızca sağ kol ve eli etkileyebilir.

Sol el uyuşması neden olur?

Sol el uyuşması da karpal tünel, ulnar sinir sıkışması, boyun fıtığı, sinir yaralanmaları veya periferik nöropati gibi nedenlerden kaynaklanabilir.

Sol el uyuşması tek başına kalp krizi anlamına gelmez. Ancak uyuşmaya aşağıdaki belirtiler eşlik ediyorsa acil yardım alınmalıdır:

• Göğüste baskı veya sıkışma
• Nefes darlığı
• Soğuk terleme
• Bulantı
• Baş dönmesi
• Çeneye, sırta veya kola yayılan ağrı

Eller neden gece uyuşur?

Gece el uyuşmasının en yaygın nedenlerinden biri uyku sırasında el bileğinin veya dirseğin uzun süre bükülü kalmasıdır.

El bileği büküldüğünde median sinir üzerindeki baskı artabilir. Dirsek uzun süre bükülü kaldığında ise ulnar sinir sıkışabilir. Boynun uygun olmayan pozisyonda kalması da bazı hastalarda sinir köklerini tahriş edebilir.

Gece uyuşması şu durumlarda araştırılmalıdır:

• Hemen her gece tekrarlıyorsa
• Uykudan uyandırıyorsa
• El sallandığında geçici olarak azalıyorsa
• Gündüz de devam ediyorsa
• Elde güçsüzlük bulunuyorsa
• Eşyalar düşürülüyorsa
• Parmaklarda kalıcı his kaybı gelişiyorsa

Karpal tünel ile boyun fıtığı nasıl ayırt edilir?

Karpal tünel ile boyun sinirlerinin sıkışması benzer belirtiler oluşturabilir. Bazı hastalarda iki problem aynı anda da bulunabilir.

Karpal tüneli düşündüren belirtiler

• Başparmak, işaret ve orta parmakta uyuşma
• Gece artan belirtiler
• El sallandığında geçici rahatlama
• Telefon veya direksiyon tutarken uyuşma
• Serçe parmağın genellikle etkilenmemesi
• Başparmak kökündeki kaslarda güç kaybı

Boyun kaynaklı problemi düşündüren belirtiler

• Boyun veya kürek kemiği ağrısı
• Boyundan kola yayılan ağrı
• Boyun hareketleriyle artan uyuşma
• Omuz veya kol kaslarında güçsüzlük
• Reflekslerde değişiklik
• Her iki elde beceri kaybı
• Denge veya yürüme sorunu

Dirsek kaynaklı problemi düşündüren belirtiler

• Serçe ve yüzük parmağında uyuşma
• Dirsek büküldüğünde belirtilerin artması
• Dirseğe dayanmayla uyuşma
• Dirsek çevresinde ağrı
• Yaralanmadan sonra başlayan belirtiler
• El kaslarında güç kaybı

Kesin ayrım nörolojik ve ortopedik muayene, gerekli durumlarda EMG ve görüntüleme yöntemleriyle yapılır.

El uyuşması ne zaman tehlikelidir?

Kısa süreli ve pozisyon değiştirildiğinde tamamen geçen uyuşmalar çoğu zaman acil bir probleme işaret etmez.

Aşağıdaki durumlarda uzman değerlendirmesi gerekir:

• Uyuşma sürekli tekrarlıyorsa
• Pozisyon değiştirildiğinde geçmiyorsa
• Şikâyet giderek artıyorsa
• Elde veya kolda güç kaybı varsa
• Bardak, telefon veya kalem düşürülüyorsa
• El kaslarında incelme görülüyorsa
• Boyundan kola yayılan ağrı bulunuyorsa
• Yazı yazmak veya düğme iliklemek zorlaşıyorsa
• El ve ayaklar birlikte uyuşuyorsa
• Denge veya yürüme bozukluğu gelişiyorsa
• Belirtiler bir yaralanmadan sonra başladıysa

Uzun süre devam eden ciddi sinir baskısı, sinir ve kas fonksiyonlarını olumsuz etkileyebilir. Özellikle ilerleyen güç kaybı veya kas erimesi bulunan hastalarda değerlendirme geciktirilmemelidir.

Hangi durumlarda acile başvurulmalıdır?

El veya kol uyuşması aniden başladıysa ve aşağıdaki belirtilerden biri eşlik ediyorsa inme ihtimali açısından acil yardım istenmelidir:

• Yüzün bir tarafında düşme veya uyuşma
• Bir kolda veya bacakta ani güçsüzlük
• Konuşma bozukluğu
• Söylenenleri anlamakta zorlanma
• Ani görme kaybı
• Şiddetli baş dönmesi
• Ani denge kaybı
• Nedeni bilinmeyen çok şiddetli baş ağrısı
• Bilinç bulanıklığı veya bilinç kaybı

Belirtiler kısa süre içinde geçse bile geçici iskemik atak veya inme belirtisi olabilir. Dubai ve Birleşik Arap Emirlikleri’nde ambulans numarası 998’dir. Belirtilerin kendiliğinden geçmesini beklemeyin.

El uyuşmasının nedeni nasıl teşhis edilir?

El uyuşmasının tanısı yalnızca MR görüntüsüne bakılarak konulmaz. Değerlendirme hastanın şikâyetlerinin ayrıntılı olarak dinlenmesi, nörolojik ve ortopedik muayenenin yapılmasıyla başlar.

Hastanın öyküsü

Doktor şu soruların yanıtlarını değerlendirir:

• Uyuşma ne zaman başladı?
• Aniden mi, yavaş yavaş mı gelişti?
• Hangi parmaklar etkileniyor?
• Tek elde mi, iki elde mi?
• Gece artıyor mu?
• Boyun, omuz veya dirsek ağrısı var mı?
• Güç kaybı veya eşya düşürme oluyor mu?
• Ayaklarda da uyuşma var mı?
• Belirtiler bir yaralanmadan sonra mı başladı?
• Diyabet veya tiroid hastalığı bulunuyor mu?
• Hastanın işi ve günlük aktiviteleri nelerdir?

Nörolojik ve ortopedik muayene

Muayenede şu değerlendirmeler yapılabilir:

• El ve kol kaslarının gücü
• Parmakların duyusu
• Refleksler
• Kavrama gücü
• Boyun hareketleri
• Omuz ve dirsek hareketleri
• El bileği muayenesi
• Denge ve yürüme
• Kaslarda incelme
• Tendon ve eklem yapıları

Boyun, omurilik ve sinir kökü bulguları Op. Dr. Fatih Kırar’ın nöroşirürji değerlendirmesi kapsamında incelenebilir.

Omuz, dirsek, el bileği, tendon, eklem veya yaralanmayla ilişkili bulgular ise Dr. Hans-Joachim Poessel’in ortopedik değerlendirmesi kapsamında ele alınabilir.

EMG ve sinir iletim testi

EMG ve sinir iletim çalışmaları şu konularda yardımcı olabilir:

• Hangi sinirin etkilendiğini belirlemek
• Sinir baskısının yerini bulmak
• Baskının şiddetini değerlendirmek
• Karpal tünel sendromunu araştırmak
• Ulnar sinir sıkışmasını araştırmak
• Sinir kökü ile periferik sinir problemlerini ayırt etmek

Her el uyuşmasında EMG gerekli değildir. Test, sonucu tanıyı veya tedavi planını değiştirecekse istenir.

Boyun MR’ı

Boyundan kola yayılan ağrı, güç kaybı, refleks değişikliği, el becerilerinde azalma veya denge bozukluğu bulunan hastalarda boyun MR’ı gerekebilir.

Boyun MR’ı şu durumları gösterebilir:

• Boyun fıtığı
• Sinir kökü basısı
• Omurilik kanalı daralması
• Kemik çıkıntıları
• Omurilik basısı
• Dejeneratif değişiklikler

Ancak MR’da görülen her disk değişikliği hastanın uyuşmasının nedeni değildir. Görüntüleme sonuçlarının şikâyetler ve nörolojik muayeneyle uyumlu olması gerekir.

Omuz, dirsek ve el bileği görüntülemeleri

Belirtiler bir yaralanmadan sonra başladıysa veya belirli bir eklem hareketiyle artıyorsa röntgen, ultrason veya MR gibi görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.

Bu yöntemlerle:

• Kırık ve çıkıklar
• Eklem değişiklikleri
• Tendon yaralanmaları
• Bağ yaralanmaları
• Sinirin çevresindeki yapısal baskılar

değerlendirilebilir.

Kan testleri

El ve ayaklarda birlikte uyuşma bulunuyorsa veya belirtiler belirli bir sinir dağılımına uymuyorsa şu testler istenebilir:

• Açlık kan şekeri
• HbA1c
• B12 vitamini
• Tiroid fonksiyon testleri
• Böbrek fonksiyonları
• Karaciğer fonksiyonları
• Hastanın öyküsüne göre diğer testler

El uyuşması nasıl geçer?

El uyuşmasının tedavisi, uyuşmanın kendisine değil altta yatan nedene göre planlanır.

Karpal tünel sendromu, ulnar sinir sıkışması, boyun fıtığı ve diyabetik nöropati aynı yöntemlerle tedavi edilmez.

Pozisyona bağlı uyuşmanın tedavisi

Geçici pozisyon baskısına bağlı belirtilerde şu değişiklikler yardımcı olabilir:

• Kolun üzerinde uyumamak
• Eli başın altına koymamak
• Bileği uzun süre bükülü tutmamak
• Dirseğe dayanmayı azaltmak
• Bilgisayar kullanımında düzenli ara vermek
• Masa ve ekran yüksekliğini düzenlemek
• Tekrarlayan el hareketlerine ara vermek

Şikâyetler bu değişikliklere rağmen devam ediyorsa sinir sıkışması araştırılmalıdır.

Karpal tünel tedavisi

Karpal tünel tedavisi sinir baskısının şiddetine ve güç kaybı bulunup bulunmadığına göre planlanır.

Tedavi seçenekleri şunları içerebilir:

• Gece bilek ateli
• Aktivite düzenlemesi
• Doktorun uygun gördüğü ilaçlar
• Fizik tedavi
• Bazı hastalarda lokal enjeksiyon
• Gerekli durumlarda siniri rahatlatan cerrahi tedavi

İlerleyen güç kaybı, başparmak kaslarında incelme, sürekli his kaybı veya ciddi sinir basısı varsa cerrahi tedavi değerlendirilebilir.

Ulnar sinir sıkışmasının tedavisi

Ulnar sinir sıkışmasında şu yöntemler uygulanabilir:

• Dirseğe dayanmaktan kaçınmak
• Dirseği uzun süre bükülü tutmamak
• Uyku pozisyonunu düzenlemek
• Gece dirseğin aşırı bükülmesini önlemek
• Aktivite değişikliği
• Fizik tedavi
• Uygun hastalarda sinir kaydırma egzersizleri

Elde ilerleyen güçsüzlük, kas erimesi veya ciddi sinir basısı bulunuyorsa siniri rahatlatmaya yönelik girişimler değerlendirilebilir.

Boyun kaynaklı el uyuşmasının tedavisi

Boyundaki sinir kökü baskılarının önemli bir bölümü, ilerleyen nörolojik kayıp veya ciddi omurilik basısı yoksa cerrahi dışı yöntemlerle yönetilebilir.

Tedavi planında şunlar bulunabilir:

• Aktivite düzenlemesi
• Kişiye uygun ilaç tedavisi
• Fizik tedavi ve rehabilitasyon
• Boyun ve omuz postürünün düzeltilmesi
• Hastaya uygun egzersizler
• Seçilmiş hastalarda hedefe yönelik girişimler
• Klinik takip

Ameliyat kararı yalnızca MR’da boyun fıtığı görülmesine göre verilmez.

Cerrahi tedavi şu durumlarda değerlendirilebilir:

• İlerleyen kas güçsüzlüğü
• Omurilik basısı
• El becerilerinde belirgin kayıp
• Denge veya yürüme bozukluğu
• Uygun tedaviye rağmen devam eden şiddetli ağrı
• Muayene ve görüntüleme bulgularının birbiriyle uyumlu olması

Boyun, omurilik ve sinir kökü kaynaklı el uyuşmaları Op. Dr. Fatih Kırar tarafından değerlendirilebilir.

Omuz, dirsek ve üst ekstremite kaynaklı uyuşmanın tedavisi

Uyuşma bir eklem, tendon, bağ veya yaralanmayla ilişkiliyse tedavi şu yöntemleri içerebilir:

• Aktivite düzenlemesi
• Eklem istirahati
• Gerekli durumlarda sabitleme
• Fizik tedavi
• Ağrı ve inflamasyon tedavisi
• Seçilmiş hastalarda enjeksiyon
• Tendon veya bağ yaralanmalarının tedavisi
• Gerekli durumlarda cerrahi müdahale

Bu tür ortopedik üst ekstremite sorunları Dr. Hans-Joachim Poessel tarafından değerlendirilebilir.

Periferik nöropati tedavisi

Periferik nöropatinin tedavisi altta yatan nedene göre planlanır.

Tedavi şu uygulamaları içerebilir:

• Kan şekerinin kontrol edilmesi
• Kan testiyle doğrulanmış vitamin eksikliğinin tedavisi
• Tiroid hastalığının tedavisi
• Kullanılan ilaçların gözden geçirilmesi
• Sinir ağrısının tedavisi
• Fizik tedavi
• Denge egzersizleri
• His kaybı bulunan bölgelerin yaralanmalardan korunması

Doktor değerlendirmesi olmadan rastgele vitamin veya sinir ilacı kullanılmamalıdır.

El uyuşması ameliyatsız tedavi edilebilir mi?

Evet. El uyuşmasına neden olan birçok durum ameliyatsız yöntemlerle tedavi edilebilir.

Özellikle hafif ve orta düzey sinir baskılarında:

• Aktivite düzenlemesi
• Uyku pozisyonunun değiştirilmesi
• Atel kullanımı
• Fizik tedavi
• Ergonomik düzenlemeler
• Altta yatan hastalığın tedavisi
• Doktorun uygun gördüğü ilaç veya girişimler

yeterli olabilir.

Ancak ilerleyen güç kaybı, kas erimesi veya omurilik basısı bulunan hastalarda tedavinin geciktirilmesi sinir fonksiyonlarını etkileyebilir.

El uyuşması için egzersiz yapılabilir mi?

Bazı sinir kaydırma, el bileği, dirsek veya boyun egzersizleri belirli hastalarda yararlı olabilir. Ancak uyuşmanın nedeni belirlenmeden rastgele egzersiz yapılması doğru değildir.

Karpal tünel sendromu için önerilen bir egzersiz, boyun omuriliğinde bası bulunan bir hasta için uygun olmayabilir. Benzer şekilde omuz veya dirsek yaralanması bulunan bir kişiye boyun egzersizi verilmesi yeterli olmayabilir.

Egzersiz sırasında aşağıdaki belirtiler ortaya çıkarsa egzersiz durdurulmalıdır:

• Uyuşmanın belirgin şekilde artması
• Yeni güç kaybı
• Şiddetli elektriklenme
• Ağrının farklı bölgelere yayılması
• Baş dönmesi
• Denge kaybı

El uyuşması için hangi doktora gidilir?

El uyuşmasında doğru doktor seçimi, belirtilerin dağılımına ve problemin olası kaynağına göre yapılır.

Ne zaman Op. Dr. Fatih Kırar’a başvurulabilir?

Op. Dr. Fatih Kırar’ın değerlendirmesi şu belirtilerde uygun olabilir:

• Boyun ağrısı
• Boyundan omuz ve kola yayılan ağrı
• Boyun hareketleriyle artan uyuşma
• El veya kolda güç kaybı
• Boyun fıtığı şüphesi
• Boyun omurilik kanalı daralması
• Her iki elde beceri kaybı
• Eşyaları sık sık düşürme
• Denge veya yürüme bozukluğu
• Sinir kökü veya omurilik basısı şüphesi

Op. Dr. Fatih Kırar, DRFK Dubai’de Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı olarak boyun, omurilik, nörospine ve sinir sistemi kaynaklı hastalıkları değerlendirmektedir.

Ne zaman Dr. Hans-Joachim Poessel’e başvurulabilir?

Dr. Hans-Joachim Poessel’in değerlendirmesi şu durumlarda uygun olabilir:

• Omuz veya dirsek ağrısı
• Serçe ve yüzük parmağında uyuşma
• Dirsek büküldüğünde artan belirtiler
• Omuz, dirsek veya el yaralanmaları
• Spor yaralanmaları
• Daha önce geçirilmiş kırık veya çıkık
• Tendon veya bağ problemi
• Eklem hareketlerinde kısıtlılık
• Travma sonrası başlayan uyuşma
• Üst ekstremite kaynaklı sinir sıkışması şüphesi

Dr. Hans-Joachim Poessel, DRFK Dubai’de Konsültan Ortopedi Cerrahı olarak görev yapmakta; uzmanlık alanları arasında omuz, dirsek, el ve üst ekstremite cerrahisi ile spor yaralanmaları bulunmaktadır.

Hangi doktora gideceğinizi bilmiyorsanız

Boyun siniri baskısı, karpal tünel ve ulnar sinir sıkışması birbirine benzeyen belirtiler oluşturabilir. Bazı hastalarda sinir aynı anda birden fazla noktada baskı altında kalabilir.

DRFK ekibi; uyuşan parmakları, ağrının başladığı bölgeyi, boyun belirtilerini, yaralanma öyküsünü ve güç kaybını değerlendirerek hastayı Op. Dr. Fatih Kırar veya Dr. Hans-Joachim Poessel’e yönlendirebilir.

El uyuşması hakkında sık sorulan sorular

Boyun fıtığı el uyuşması yapar mı?

Evet. Boyun fıtığı bir sinir köküne baskı yaptığında omuzdan kola ve parmaklara yayılan uyuşma, karıncalanma, ağrı veya güç kaybı görülebilir. Bazı hastalarda belirgin boyun ağrısı olmadan yalnızca el uyuşması gelişebilir.

Gece el uyuşması neden olur?

Gece el uyuşması, uyku sırasında el bileğinin veya dirseğin bükülü kalmasından kaynaklanabilir. Karpal tünel ve ulnar sinir sıkışması belirtileri özellikle geceleri artabilir.

Başparmak, işaret ve orta parmak neden uyuşur?

Bu parmaklarda özellikle geceleri artan uyuşma karpal tünel sendromunu düşündürebilir. Ancak boyun sinirlerindeki baskı da benzer belirtiler oluşturabilir.

Serçe ve yüzük parmağı neden uyuşur?

Serçe parmak ile yüzük parmağının serçe parmağa yakın bölümündeki uyuşma çoğunlukla ulnar sinirle ilişkilidir. Belirtiler dirsek büküldüğünde veya dirseğe dayanıldığında artabilir.

İki elin birlikte uyuşması tehlikeli midir?

İki elin birlikte uyuşması iki taraflı karpal tünel, periferik nöropati veya boyun omuriliğinde basıyla ilişkili olabilir. Denge bozukluğu, yürüme güçlüğü veya el becerilerinde azalma eşlik ediyorsa değerlendirme geciktirilmemelidir.

B12 vitamini eksikliği elleri uyuşturur mu?

Belirgin B12 vitamini eksikliği sinirleri etkileyerek el ve ayaklarda uyuşmaya neden olabilir. Ancak eksiklik kan testiyle doğrulanmadan takviye kullanılmamalıdır.

El uyuşması için EMG gerekir mi?

Her hastada EMG gerekmez. Sinir baskısının yerini ve şiddetini belirlemek veya boyun kaynaklı problemlerle el bileği ve dirsek kaynaklı problemleri ayırt etmek gerektiğinde EMG istenebilir.

El uyuşması için MR çekilir mi?

Her basit el uyuşmasında MR çekilmez. Boyundan kola yayılan ağrı, kas güçsüzlüğü, refleks değişikliği, denge sorunu veya omurilik basısı şüphesi varsa boyun MR’ı gerekebilir.

Karpal tünel ve boyun fıtığı aynı anda olabilir mi?

Evet. Bir sinir hem boyun seviyesinde hem de el bileği veya dirsek seviyesinde baskı altında kalabilir. Bu durumda tek bir bölgenin tedavisi bütün belirtileri ortadan kaldırmayabilir.

El uyuşması kendiliğinden geçer mi?

Pozisyona bağlı kısa süreli uyuşma, baskı ortadan kalktığında geçebilir. Tekrarlayan, uzun süren veya güç kaybıyla birlikte görülen uyuşmanın kendiliğinden geçmesi beklenmemelidir.

Ani el uyuşması ne anlama gelir?

Ani el veya kol uyuşmasına yüz düşmesi, konuşma bozukluğu, görme kaybı veya vücudun bir tarafında güçsüzlük eşlik ediyorsa inme belirtisi olabilir ve acil yardım çağrılmalıdır.

DRFK Dubai’de el uyuşması değerlendirmesi

El uyuşmasının doğru şekilde tedavi edilebilmesi için öncelikle sinirin hangi bölgede etkilendiğinin belirlenmesi gerekir.

Boyun fıtığı ve omurilik basısı, karpal tünel, dirsekte ulnar sinir sıkışması ve üst ekstremite yaralanmaları benzer belirtiler oluşturabilir. Bu nedenle değerlendirme yalnızca uyuşan ele veya MR görüntüsüne bakılarak yapılmamalıdır.

DRFK Dubai’de:

• Boyun, omurilik ve sinir kökü kaynaklı şikâyetler Op. Dr. Fatih Kırar tarafından,
• Omuz, dirsek, el ve üst ekstremite kaynaklı ortopedik şikâyetler Dr. Hans-Joachim Poessel tarafından

değerlendirilebilir.

Muayene sonrasında gerekli görülürse EMG, boyun MR’ı, röntgen, ultrason, üst ekstremite MR’ı veya kan testleri planlanabilir. Tedavi, uyuşmanın gerçek nedenine ve hastanın klinik bulgularına göre kişiye özel olarak belirlenir.

El uyuşmanız sürekli tekrarlıyorsa, sizi uykudan uyandırıyorsa, boyun veya dirsek ağrısıyla birlikte görülüyorsa ya da elinizde güç kaybına neden oluyorsa DRFK Dubai’de Op. Dr. Fatih Kırar veya Dr. Hans-Joachim Poessel ile değerlendirme planlamak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Tıbbi kaynaklar

• American Academy of Orthopaedic Surgeons: Carpal Tunnel Syndrome
• American Academy of Orthopaedic Surgeons: Ulnar Nerve Entrapment at the Elbow
• American Association of Neurological Surgeons: Cervical Spine and Neck Pain
• Centers for Disease Control and Prevention: Signs and Symptoms of Stroke
• DRFK doktor profilleri: Op. Dr. Fatih Kırar ve Dr. Hans-Joachim Poessel