MR’da Disk Taşması Var Ama Ağrı Yok: Tedavi Gerekir mi?

Tıbbi inceleme için sunulan taslak: Op. Dr. Fatih Kırar — Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı.

Beliniz ağrımıyor. Bacağınıza yayılan ağrı, uyuşma veya hareket kısıtlılığı yaşamıyorsunuz. Ancak MR raporunuzda “disk taşması” ya da “bulging” yazıyor.

Bu sonucu gördükten sonra günlük hareketlerinizi sorgulamaya başlamış olabilirsiniz: Eğilmek zararlı mı? Sporu bırakmalı mısınız? İleride sorun yaşamamak için şimdiden tedavi olmanız gerekir mi?

MR’da disk taşması görülmesi, tek başına tedavi, ameliyat veya günlük yaşamın kısıtlanması gerektiğini göstermez. Hiçbir belirti yaşamayan kişilerde de disk değişiklikleri bulunabilir. Bulgunun önemi, görüntülerin kişinin şikâyetleri ve muayenesiyle birlikte değerlendirilmesiyle anlaşılır. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Bu yazı, özellikle bel veya bacak ağrısı, uyuşma, güç kaybı ve işlev kısıtlılığı bulunmayan kişilerde tesadüfen saptanan disk taşmasına odaklanır.

Tesadüfen Saptanan Disk Taşması Ne Demektir?

Bir görüntüleme incelemesinde, kişide belirti oluşturmayan veya incelemenin yapılma nedenini açıklamayan bir değişiklik görülebilir. Bu durum tesadüfi bulgu olarak değerlendirilebilir.

“Belirtisiz” veya “asemptomatik” ifadesi, görüntünün yanlış olduğunu anlatmaz. Görülen değişikliğe eşlik eden bir yakınma bulunmadığını belirtir.

Yapısal bir değişiklik ile tedavi gerektiren klinik bir sorun aynı şey değildir. NHS de bütün disk fıtıklarının belirti oluşturmadığını ve bazı kişilerin böyle bir bulguya sahip olduklarını hiç öğrenmeyebileceğini belirtir. www.nhs.uk

Ağrısı Olmayan Kişilerde Disk Taşması Görülür mü?

Evet. Omurgadaki disk değişiklikleri, belirti yaşamayan kişilerde de görülebilir.

Otuz üç çalışmayı ve 3.110 belirtisiz kişiyi değerlendiren bir sistematik derlemede, disk bulging için yaşa göre tahmini görülme sıklığı 20 yaş grubunda yaklaşık %30, 80 yaş grubunda yaklaşık %84 bulunmuştur.

Bu sonuçlar, görüntüleme bulgularının yaşla birlikte daha sık görülebildiğini gösterir. Bu oranlar gelecekte ağrı yaşama veya ameliyat olma olasılığı değildir. İnceleme sırasında belirtisiz olan kişilerdeki yapısal değişiklikleri tanımlar. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

MR’daki Bulgu Neden Tek Başına Karar Vermek İçin Yeterli Değildir?

MR, disklerin ve çevre dokuların yapısını gösterir. Ancak bir değişikliğin kişinin günlük yaşamını nasıl etkilediği yalnızca rapordaki kelimelerden anlaşılamaz.

Öte yandan bütün MR bulgularını önemsiz kabul etmek de doğru değildir. Bazı disk değişiklikleri, bel ağrısı bulunan kişilerde daha sık görülür. Bu nedenle önemli olan, görüntüleme bulgusunun klinik durumla uyumlu olup olmadığıdır.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Değerlendirmede şu sorular ele alınabilir:

• MR hangi nedenle çekildi?
• Şimdi veya geçmişte herhangi bir belirti yaşandı mı?
• Kas gücü, duyu veya yürümede değişiklik var mı?
• Günlük işlerde veya alışılmış aktivitelerde kısıtlılık bulunuyor mu?
• Görüntüdeki değişiklik, muayene bulgularını açıklıyor mu?

Raporunuzdaki ifadelerin anlamı için Bel Fıtığı MR Raporu Nasıl Okunur? rehberini inceleyebilirsiniz.

Ağrının Olmaması, Hiçbir Belirti Olmadığı Anlamına Gelir mi?

Her zaman değil.

Beliniz ağrımadığı hâlde ayağınızı kaldırmakta zorlanıyor, yürürken takılıyor veya bacağınızda kalıcı uyuşma hissediyorsanız tamamen belirtisiz sayılmazsınız.

Yeni başlayan veya ilerleyen güçsüzlük, ağrı olmasa da hızlı değerlendirme gerektirir. Ağrının yokluğu, sinir işlevlerinin mutlaka normal olduğunu göstermez. www.aans.org

Bu nedenle görüşmede yalnızca ağrıyı değil, his değişikliklerini ve hareketlerde fark ettiğiniz güçlükleri de anlatın.

Hiçbir Şikâyetim Yoksa İlk Olarak Ne Yapmalıyım?

Sonucu, İncelemeyi İsteyen Hekimle Görüşün

MR’ın hangi klinik soruya yanıt vermek için çekildiğini netleştirin. Disk taşmasının bu soruyla ilişkili olup olmadığını sorun.

Yalnızca yazılı raporu değil, görüntülerin kendisini ve varsa önceki incelemelerinizi de değerlendirmeye götürün.

Günlük Yaşamınızı Anlatın

Yürüyüş, çalışma, merdiven çıkma ve alıştığınız aktiviteler sırasında bir sorun yaşayıp yaşamadığınızı belirtin. Geçmişte olup şimdi düzelen belirtilerinizi de paylaşın.

Bu bilgiler, tesadüfi bir bulgunun mevcut veya geçmiş bir klinik sorunla ilişkisini anlamaya yardımcı olur.

Önerilen Yaklaşımın Amacını Sorun

Bir tedavi veya kontrol öneriliyorsa şu soruyu yöneltebilirsiniz:

“Bu öneri hangi belirtiyi, muayene bulgusunu veya klinik riski ele alıyor?”

Op. Dr. Fatih Kırar’ın klinik değerlendirme yaklaşımında şikâyetler, nörolojik muayene, kas gücü, yürüme ve görüntüleme birlikte ele alınır. Tedavi planı kişisel değerlendirmeyle oluşturulur. www.fatihkirar.com

Şikâyet Oluşmasını Önlemek İçin Tedavi Gerekir mi?

MR raporunda disk taşması yazması, otomatik olarak ilaç, fizik tedavi, enjeksiyon veya cerrahi gerekliliği oluşturmaz.

Belirtisiz kişilerde disk değişikliklerinin sık görülmesi, müdahale kararının neden kişiye özgü değerlendirme gerektirdiğini açıklar. Önerilen tedavinin amacı ve beklenen yararı belirgin olmalıdır. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Görüntüde bir değişiklik bulunması ile o değişikliğe müdahale edilmesi farklı kararlardır. Cerrahi değerlendirmede de devam eden belirtiler ve kötüleşen kas gücü gibi klinik etkenler önemlidir. www.nhs.uk

İleride şikâyet gelişirse seçenekler o dönemdeki duruma göre değerlendirilir. Genel bilgi için ameliyatsız bel fıtığı tedavisi sayfasını inceleyebilirsiniz. Bu seçeneklerin bulunması, belirtisiz her disk taşmasının tedavi edilmesi gerektiği anlamına gelmez.

Spor Yapmayı veya Eğilmeyi Bırakmalı mıyım?

Yalnızca MR raporundaki bir ifade nedeniyle bütün fiziksel aktiviteleri bırakmanız gerektiği varsayılmamalıdır.

Genel omurga sağlığı açısından aktif kalmak ve yük kaldırırken uygun teknik kullanmak önerilir. Aktivitenin türü ve yoğunluğu ise kondisyonunuza, diğer sağlık sorunlarınıza ve kişisel değerlendirmenize göre belirlenmelidir. www.nhs.uk

Alıştığınız bir aktiviteyi sürdürmek ile ilk kez yüksek yoğunluklu bir programa başlamak farklı durumlardır. Özellikle yeni bir programa başlayacaksanız veya hareket sırasında belirti oluşuyorsa kişisel öneri alın.

Herkese aynı egzersizleri önermek ya da bütün kişilere aynı hareketleri yasaklamak uygun değildir.

Kontrol İçin Tekrar MR Çektirmek Gerekir mi?

Belirtisiz bir disk bulgusunda herkesin aynı aralıklarla MR çektirmesini gerektiren tek bir takip takvimi yoktur.

Yeni görüntüleme planlanırken şu sorular açıklığa kavuşturulmalıdır:

• Yeni bir belirti veya muayene değişikliği var mı?
• İnceleme hangi klinik soruyu yanıtlayacak?
• Sonuç, izlem veya tedavi kararını değiştirecek mi?

NICE, bel ağrısı ve siyatik bulunan kişilerde bile uzman ortamında görüntülemeyi, sonucun yaklaşımı değiştirmesi bekleniyorsa önerir. Bu ilkeden hareketle, belirtisiz bir bulguda da otomatik tekrar MR yerine klinik gerekçenin görüşülmesi uygun olur. www.nice.org.uk

Disk Taşması İleride Mutlaka Ağrı Yapar mı?

Tek bir MR sonucundan böyle kesin bir tahmin yapılamaz.

Belirtisiz kişilerdeki araştırmalar, disk değişikliklerinin ağrı olmadan bulunabileceğini gösterir. Ancak bugün şikâyet olmaması, gelecekte hiçbir belirti gelişmeyeceğinin garantisi değildir. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Takipte önemli olan yalnızca rapordaki ifadeler değil, sağlığınızda ve günlük işlevlerinizde yeni bir değişiklik bulunup bulunmadığıdır.

Hangi Belirtilerde Beklememelisiniz?

Aşağıdaki durumlarda rutin randevuyu beklemeden acil değerlendirme alın:

• Yeni başlayan idrar yapamama.
• Yeni idrar veya dışkı kontrol kaybı.
• Genital bölge veya makat çevresinde yeni his kaybı.
• Belirgin ya da hızla ilerleyen bacak güçsüzlüğü.

Bu belirtiler ciddi sinir etkilenmesini düşündürebilir. Ağrı hafif olsa veya ön planda olmasa bile acil değerlendirme gerekir.www.aans.org

Muayenede Sorabileceğiniz Beş Soru

1. •Bu bulgu, MR’ın çekilme nedenini açıklıyor mu?
2. •Nörolojik muayenemde bir sorun var mı?
3. •Şikâyetim yokken herhangi bir müdahale gerekiyor mu?
4. •İşim veya spor alışkanlığım için kişisel bir öneriniz var mı?
5. •Hangi değişikliklerde yeniden başvurmalıyım?

Bu sorular, MR sonucunu günlük yaşamınızla ilişkilendirerek anlamanıza yardımcı olur.

Sık Sorulan Sorular

Ağrım yoksa MR sonucu yanlış mı?

Ağrının olmaması, görüntünün yanlış olduğunu göstermez. Gerçek bir disk değişikliği hiçbir belirti oluşturmadan mevcut olabilir. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Raporda L4-L5 veya L5-S1 yazması tehlikeli mi?

Bu ifadeler omurgadaki seviyeleri belirtir. Seviyenin adı tek başına ciddiyet veya tedavi gereksinimi göstermez.

Disk taşmasının boyutu tek başına karar vermek için yeterli mi?

Hayır. Klinik değerlendirme yalnızca bir ölçüye dayanmaz. Bulgunun yeri, çevre yapılarla ilişkisi ve muayene birlikte ele alınır.

Şikâyetim yokken EMG yaptırmalı mıyım?

MR’da disk taşması bulunması, otomatik olarak EMG gerekliliği oluşturmaz. Testin yanıtlayacağı klinik soru hekim tarafından belirlenir.

İki inceleme arasındaki farklar için EMG Normal Ama MR’da Fıtık Var yazısını okuyabilirsiniz.

Ağrım yokken girişim önerildiyse ikinci görüş alabilir miyim?

Evet. Önerinin hangi klinik gerekçeye dayandığını sorabilir ve görüntülerinizle birlikte ikinci görüş alabilirsiniz. Ağrı dışında nörolojik bir sorun bulunup bulunmadığını da netleştirin.

Op. Dr. Fatih Kırar ile MR Bulgularının Değerlendirilmesi

Op. Dr. Fatih Kırar, beyin ve sinir cerrahisi kapsamında omurga hastalıklarını değerlendirir. Klinik yaklaşımında şikâyetler, nörolojik muayene, görüntüleme ve günlük yaşam üzerindeki etkiler birlikte ele alınır. www.fatihkirar.com

MR raporunuzdaki bulgunun kişisel durumunuz açısından ne anlama geldiğini görüşmek için İstanbul Şişli kliniğinde değerlendirme randevusu oluşturabilirsiniz. Dubai merkezi için iletişim bilgileri de aynı sayfada bulunmaktadır.

Görüşmeye gelirken MR görüntülerinizi, raporunuzu ve varsa önceki incelemelerinizi yanınızda bulundurun.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Kişisel tanı, takip ve tedavi kararları hekim değerlendirmesiyle belirlenir.